Hen-rích Đờ-rắc-kê xúc động nói: “Thật không ngờ là tôi đã được nặn tượng Bác. Điều ấy tôi đâu có dám mơ ước…”.
Vậy thì nhờ đâu ông có cái may mắn ấy?
- Trước hết tôi biết Người rất mực khiêm tốn. Người không muốn ai vẽ tranh, đúc tượng mình cả… Các đồng nghiệp Việt Nam nói với tôi rằng, đã có nhiều nghệ sỹ tha thiết muốn làm tượng về Bác, Người cho gặp, nhưng không cho nặn tượng. Người nói: "Không có nhân dân thì không có Bác. Các chú hãy nặn tượng đồng bào, chiến sỹ, nặn tượng thanh niên, thiếu niên anh hùng”. Sự khiêm tốn ấy càng làm tôi xúc động và kính phục Người vô hạn…
Biết là khó, nhưng tôi vẫn hy vọng. May sao, khi gặp tôi, Đại sứ Cộng hòa Đức R.Phuýt-nơ nói: “Hen-rich ạ, anh sang bên này, chúng tôi rất phấn khởi. Từ lâu, chúng tôi mong muốn một pho tượng hoặc một bức họa cỡ lớn về Hồ Chủ tịch mà tác giả phải là người Đức. Hồ Chủ tịch là vị lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam, đồng thời cũng là người bạn lớn của nhân dân nước ta, là người anh em thân thiết của Chủ tịch Vin-hem Pich. Anh nghĩ thế nào?”.
Thế là ý nguyện của tôi và Đại sứ đã gặp nhau. Chừng một tuần sau, tôi được thông báo là Bác Hồ cho đến gặp. Dự buổi gặp có Đại sứ Phuýt-nơ và cả nhà thơ Tố Hữu - một người lãnh đạo văn nghệ nổi tiếng của Việt Nam. Bác niềm nở bắt tay tôi và ân cần hỏi thăm sức khỏe, gia đình và công tác. Người cũng hỏi cảm tưởng của tôi sau chuyến đi các địa phương ở Việt Nam, đó là Tây Bắc, Hòn Gai, Hòa Bình, Bắc Ninh, Nam Định…
Tôi đã thưa với Người nhiều điều, cả những cảm nghĩ về nền mỹ thuật độc đáo của Việt Nam mà tôi được tiếp xúc với tất cả niềm say mê, cảm phục. Tôi cũng đã bày tỏ nguyện vọng được làm phiền Bác một thời gian để đem về cho nhân dân trong nước một kỷ niệm lâu bền. Bác nhìn tôi với nụ cười trìu mến: “Tôi được biết nguyện vọng của đồng chí. Thế này nhé: “Tôi đồng ý đáp lại yêu cầu của đồng chí. Mỗi buổi sáng, đồng chí đến chỗ tôi làm việc độ một giờ rưỡi. Có thể để một số anh chị em Việt Nam cùng đến làm…”.
Theo lời Bác dặn, có hai họa sỹ và hai nhà điêu khắc Việt Nam, trong đó có nghệ sỹ Diệp Minh Châu đã được vào Phủ Chủ tịch sáng tác. Một họa sỹ nói với Đờ-rắc-kê: “Cảm ơn anh lắm! Nhờ anh mà chúng tôi được “ăn theo”.
Khi thấy mọi người vào, Bác Hồ nói: “Các chú phải cố gắng nhé. Thi đua với đồng chí Đờ-rắc-kê mà làm, không thì xấu hổ đấy!
Theo lời kể của Hen-rích Đờ-rắc-kê, thoạt đầu, công việc được tiến hành không được dễ dàng lắm. Ông thấy bố trí Bác ngồi cạnh một cái bàn ở góc phòng là không thể được. Bởi vì các nghệ sỹ sẽ khó lòng để đi quanh Bác mà nghiên cứu từng đường nét trong quá trình phác thảo, tạo hình.
Theo ông, phải có hai cách: hoặc mời Bác đứng, hoặc mời Bác ngồi trên một chiếc ghế quay thì mọi người mới có điều kiện nhìn Bác dưới ánh sáng cố định. Thế nhưng làm như vậy, một phần sẽ gây phiền phức nhiều quá, phần khác cũng phải chiếu cố lẫn nhau, không lẽ ai cũng muốn quay cả!
Cuối cùng, Đờ-rắc-kê nêu lên yêu cầu là mời Bác ngồi ở giữa phòng, cho kê cao bàn làm việc và ghế ngồi của Bác. Những người Việt Nam có mặt đều tỏ vẻ e ngại. Đờ-rắc-kê nói: “Các bạn cứ thưa với Bác rằng đó là đề nghị của tôi”.
Quả nhiên, đề nghị đó được Bác chấp nhận. Bàn ghế của Người được kê cao bằng một chiếc phản loại tốt. Các nghệ sỹ Việt Nam đều phấn khởi vì sự thay đổi này.
Thời gian Hen-rích Đờ-rắc-kê và các đồng nghiệp Việt Nam làm việc bên Bác tổng cộng là khoảng 12 tiếng đồng hồ. Đờ-rắc-kê nhận xét: “Ở cái tuổi ngót 70, Bác ngồi yên được lâu như vậy là rất kiên trì. Bác không hề tỏ ra mệt mỏi, trái lại còn đọc báo, xem tài liệu hoặc thỉnh thoảng viết gì đó vào cuốn sổ tay…”.
Hôm cuối cùng, trước khi chia tay, Bác ngồi nán lại chừng 20 phút. Hen-rích Đờ-rắc-kê xúc động bày tỏ một lần nữa lòng cảm ơn đối với Người, đã vì nguyện vọng của ông mà dành cho một số thời gian quý báu như vậy. Bác Hồ thân ái nói:
- Chúng tôi phải cảm ơn đồng chí mới đúng chứ! Quan trọng là tôi có giúp ích được gì cho công việc của các đồng chí không thôi!
Khi các nghệ sỹ xin phép Bác nhận xét về các tác phẩm của họ, Bác tươi cười nói rất vui:
- Trông như mấy anh em Cụ Hồ vậy!
Công việc mà Hen-rích Đờ-rắc-kê tiến hành trong phủ chủ tịch dĩ nhiên là chưa kết thúc. Ông chỉ có thể tạo dáng bằng đất nung, sau đó nhờ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Hà Nội cho đúc khuôn bằng thạch cao, rồi đóng hòm thật cẩn thận mang về nước.
Ở Béc-lin, ông cho đổ đồng được 5 bức tượng cỡ vừa. Một bức được đặt tại trường đào tạo sỹ quan biên phòng Hồ Chí Minh ở ngoại ô Béc-lin, một bức tại viện hàn lâm nghệ thuật, một bức tại Viện Bảo tàng Trung ương, một bức đặt tại công viên Tơ-rếp tô và một bức nữa đã gửi sang Việt Nam.